ژل رویال چیست؟ ۱۵ مورد از خواص ژل رویال و عوارض آن

ژل رویال یکی از کمیاب‌ترین و باارزشترین مواد طبیعی است که توسط زنبور عسل تولید می‌شود. ارزش غذایی این ماده به حدی است که مصرف آن توسط زنبور ملکه باعث می‌شود ۷ سال عمر کند، در حالی که بقیه زنبورها تنها ۶۰ روز عمر می‌کنند.

ژل رویال سرشار از انواع ویتامین‌ها، پروتئین‌ها، اسید‌های چرب و همچنین مواد معدنی است که باعث خواص ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی ویژه‌ای در این ماده شده است.

خوشبختانه در سال‌های اخیر تحقیقات بسیاری بر روی این ماده بی‌نظیر چه در ایران و چه در دنیا انجام شده است که نشان می‌دهد مصرف منظم ژل رویال می‌تواند تاثیرات چشم‌گیری برروی انسان نیز داشته باشد. که از جمله آن می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی و همچنین تسریع فرایند بهبود برخی از بیماری‌ها اشاره کرد.

ما در روستایی بیش از یک دهه در ارتباط مستقیم با زنبورداران مشغول شناسایی بهترین نمونه‌های ژل رویال و تحقیق در این باره بودیم. در این مطلب قصد داریم تا به سوالات زیر پاسخ دهیم.

ژل رویال چیست

ژل رویال که با نام‌های دیگری مثل ژل سلطنتی، شاه انگبین، رویال ژل و ژل زنبور عسل نیز شناخته می‌شود، در کِنار عسل و گرده گل از مهمترین فرآورده‌های زنبور عسل به شمار می‌رود.

ژل رویال ماده‌ای ژلاتینی، چسبناک و کرم رنگی است که از غدد حلقی (هیپوفارِنکس) زنبوران کارگر جوان ۳ تا ۱۱ روزه که مسئول پرورش لارو‌ها هستند ترشح می‌شود و در شاخون‌هایی که در کندو وجود دارد ذخیره می‌شود.

به طور کلی زنبور عسل، ژل رویال را به دو منظور تولید می‌کند. اول اینکه ژل رویال ماده‌ غذایی اصلی برای پرورش لاروها (نوزادان زنبور) در ۳ روز ابتدایی است و به نوعی حکم شیر را برای آنها دارد. و دوم اینکه غذای ملکه زنبور تا آخر عمر همین ژل رویال است.

اگر چه عجیب به نظر می‌رسد اما لاروهایی که ۳ روز از ژل رویال تغذیه کنند به زنبور کارگر تبدیل می‌شوند و لارو‌هایی که ۵ روز از آن تغذیه کنند به زنبور ملکه تبدیل می‌شوند. همین ۲ روز کافی است تا ملکه از نظر جثه ۴۳ درصد بزرگتر و از نظر وزنی ۶۰ درصد سنگین‌تر شود.

و عجیب‌تر اینکه ملکه با وجود این که در فصول تخم‌ریزی در طول روز بیش از ۲۰۰۰ تخم‌ می‌گذارد اما باز هم عمر بسیار بیشتری نسبت به زنبور کارگر دارد. زنبور کارگر در حدود چند هفته زنده می‌ماند (حدودا ۶۰ روز)، در حالی که ملکه می‌تواند تا ۷ سال هم زنده بماند! و این معجزه ژل رویال است.

ژل رویال چگونه تولید می‌شود

همانطور که پیشتر گفتیم مسئول تولید ژل رویال زنبوران کارگر جوانی هستند که مسئولیت پرورش لاروها را نیز به عهد دارند.

بر خلاف تصور عامه، منبع تولید ژل رویال شهد یا عسل نیست. یعنی زنبور با مصرف شهد گیاهان یا عسل، ژل تولید نمی‌کنند. چیزی که زنبورها را قادر به تولید ژل رویال می‌کند گرده گل است. زنبور با مصرف گرده گل و فعل و انفعالاتی که روی آن انجام می‌دهد این ماده را توسط غدد هیپوفارِنکس ترشح می‌کند.

زنبورداران با قرار دادن نوزدان یک روزه در شاخون‌ها، زنبوران کارگر جوان را تحریک می‌کنند تا در این سلول‌ها ژل تخلیه کنند. پس از گذشت ۷۲ ساعت بیشترین میزان ژل در این سلول‌ها ذخیره شده و زنبوردار بعد از برداشتن لاروها، ژل رویال را داخل ظرف مخصوص ریخته و آن را ذخیره می‌کند.

بهترین زمان تولید ژل رویال

همانطور که گفتیم زنبور برای تولید ژل رویال به منبع غنی از گرده گل نیاز دارد تا بتواند ژل رویال باکیفیت تولید کند. در نتیجه بهترین زمان برای تولید ژل رویال و همچین برداشت آن فصل بهار است. چرا که فصل بهار فصل گرده‌افشانی گل‌ها است و حجم گرده در طبیعت بسیار بالاست که باعث می‌شود شرایط برای تولید ژل رویال مهیا باشد.

طعم و رنگ ژل رویال اصل

اگر شما هم هنوز از ژل رویال استفاده نکرده‌اید، شاید دانستن این که چه رنگی است و چه طعم و بویی دارد، بتواند به شما در شناخت ژل رویال کمک کند. به طور کلی مشخصات ژل رویال به شرح زیر است.

ترکیبات مهم ژل رویال

بخش زیادی از ژل رویال را آب تشکیل می‌دهد که چیزی در حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد آن را شامل می‌شود. همچنین در حدود ۱۷ تا ۴۵ درصد وزن خشک (بدون در نظر گرفتن آب) ژل را پروتئین‌ها و کربوهیدرات‌ها تشکیل می‌دهند. ویتامین‌ها، عناصر معدنی و چربی‌ها سایر اجزاء این ماده را تشکیل می‌دهند

خواص ژل رویال

در زیر به برخی از مهمترین خواص ژل رویال که از نظر علمی تایید شده و تجربه ما در یک دهه گذشته نیز بر آن صحه می‌گذارد، اشاره خواهیم کرد.

۱. تقویت سیستم ایمنی بدن

سیستم ایمنی بدن برای مقابله با ویروس‌ها و باکتری‌ها به سلول‌های خاصی (لنفوسیت T) متکی است که پاسخ التهابی بدن را تنظیم می‌کنند. بر اساس نتایج منتشر شده در سال ۲۰۰۷ در مجله International Immunopharmacology، ژل رویال حاوی اسیدچرب HDA-10 است که تنها در این ماده یافت می‌شود و می‌تواند باعث تنظیم سلول‌های T شود.

این به آن معنا است که ژل رویال نه تنها می‌تواند عفونت‌ها را از بین ببرد بلکه با تعدیل سلول‌های T می‌تواند برای مشکلاتی مانند آلرژی که در آن سیستم ایمنی بیش از حد فعال می‌شود نیز کمک کننده باشد.

۲. خواص ژل رویال برای دیابت

اگر چه ما در یک مطلب جداگانه در مورد خواص ژل رویال برای افراد دیابتی صحبت کرده‌ایم، اما به طور خلاصه این ماده با کاهش استرس‌های اکسیداتیو و التهاب، می‌تواند حساسیت به انسولین را بهبود بخشد و باعث کنترل قندخون در افراد شود.

یک مطالعه کوچک ۶ هفته‌ای در افراد مبتلا به دیابت نشان داد که مصرف روزانه ژل رویال می‌تواند قند خون ناشتا را در این افراد تا ۲۰ درصد کاهش دهد.

این ماده با داشتن ترکیباتی نظیر 10-HDA و سایر اسید‌های چرب مفید، خواص ضد دیابتی دارد. ترشحات غدد حلقی زنبور عسل ترکیباتی شبه انسولین دارد که به داخل ژل رویال وارد می‌شود و به همین دلیل این ماده را به یک ضد دیابت طبیعی تبدیل کرده است.

مطلب مرتبط: آیا افراد دیابتی می‌توانند عسل طبیعی مصرف کنند؟

۳. موثر بر مشکلات عصبی

ژل رویال عاملی موثر در تحریک سیستم عصبی مرکزی و محیطی است. این ماده با دارا بودن مقادیر قابل توجه‌ای از پروتئین‌ها، ویتامین‌ها، اسید‌های چرب و …می‌تواند نتایج مثبتی بر روی سیستم عصبی داشته باشد.

در نتیجه مصرف منظم این ماده می‌تواند به کاهش مرگ نورون‌ها و افزایش رشد نورون‌ها در بیماران مبتلا به آلزایمر و پارکینسون و MS کمک کند.

۴. کاهش فشار خون

چندین مطالعه آزمایشگاهی نشان داده است که پروتئین‌های خاص موجود در ژل رویال باعث شل شدن سلول‌های عضلانی در رگ‌ها و عروق شده و در نتیجه‌ی آن فشار خون را کاهش می‌دهد

۵. بهبود برخی از علائم یائسگی

یائسگی باعث کاهش چشمگیر برخی هورمون‌ها در بدن می‌شود که در نتیجه آن اختلالاتی نظیر درد، اختلال در حافظه، افسردگی و اضطراب به وجود می‌آید.

مطالعه‌ای که بر روی ۴۲ زن یائسه انجام شد نشان داد که مصرف ۸۰۰ میلی گرم ژل رویال به مدت ۱۲ هفته در کاهش کمر درد و اضطراب ناشی از یائسگی مفید خواهد بود.

۶. اثرات ضد باکتریایی و بهبود زخم‌ها

بسیاری از مطالعات نشان می‌دهد که ژل رویال مهارکننده‌ قوی برای باکتری‌ها و جایگزین مناسبی برای آنتی بیوتیک‌هاست. ژل رویال به دلیل داشتن 10-HDA و همچنین انواع پروتئین‌ها و پیتیدها خاصیت ضد باکتری بالایی دارد.

نتایج یک مطالعه آزمایشگاهی نشان داد که ظرفیت ترمیم بافت در سلول‌های انسانی تحت درمان با ژل رویال به طور قابل توجهی افزایش یافته است.

۷. خواص ژل رویال برای پوکی استخوان

اگر چه مطالعات اندکی در مورد فواید ژل رویال برای بیماران مبتلا به پوکی استخوان انجام شده است اما برخی از تحقیقات حیوانی نشان می‌دهد که این ماده می‌تواند به بهبود و پیشگیری از پوکی استخوان کمک کند.

این خاصیت ژل رویال برای استخوان ها را به ویتامین B12 و همچنین کلسیم موجود در ژل رویال مربوط می‌دانند که هر دو اثرات پیشگیرانه و درمانی برای پوکی استخوان دارند.

۸. درمان ناباروری مردان و زنان

بر طبق تحقیقات انجام شده ژل رویال می‌تواند تاثیرات مثبتی بر ناباروی، هم برای مردان و هم برای زنان داشته باشد.

در مطالعه‌ای که در دانشگاه پزشکی مشهد بر روی خواص ژل رویال بر ناباروری مردان انجام شد. نشان داده شد که اسپرم‌های گروهی از مردان که با رویال ژل درمان شده‌اند چه از نظر تعداد و چه از نظر قدرت نسبت به گروه دیگری که از این مکمل استفاده نکرده اند بیشتر شده است.

همچنین مطالعات نشان می‌دهد که ژل رویال باعث افزایش تعداد اسپرم، بلوغ، تحرک و سطح تستوسترون پلاسما می‌شود. علاوه بر این، باعث کاهش درصد آسیب DNA می‌شود که می‌تواند به دلیل این واقعیت باشد که ژل زنبور عمدتا شامل پروتئین ها، قندها، لیپیدها، ویتامین ها و اسیدهای آمینه آزاد است.

همچنین دریک مطالعه آزمایشگاهی که توسط محققان ایرانی انجام داده شد نشان داده شد که مصرف ژل رویال باعث رشد فولیکول های تخمدان و افزایش هورمون های استروئیدی در موش های نابالغ می شود.

از آنجایی که ژله رویال باعث باروری ملکه نسبت به سایر زنبور‌ها می‌شود محققان روسی طی تحقیقاتی به این نتیجه رسیدند که در انسان نیز ژل رویال اثرات مثبتی بر روی زنان یائسه و با اختلالات جنسی دارد.

۹. بهبود روماتیسم مفصلی

روماتیسم مفصلی یا آرتریت رماتوئید یکی از بیمارهای خود ایمنی است که در آن بدن به خودش حمله می‌کند و باعث ایجاد التهاب و درد در مفاصل می‌شود.

برخی تحقیقات نشان می‌دهد ژل رویال به خاطر داشتن خواص ضد التهابی و همچین داشتن HDA-10 می‌تواند جلوی سیگنال‌های نادرست که توسط سیستم ایمنی بدن به سلول‌ها فرستاده می‌شود و باعث ایجاد التهاب می‌شود را بگیرید.

همچنین رویال ژل علاوه بر اینکه می‌تواند از ایجاد روماتیسم مفصلی در سالمندان جلوگیری کند به کسانی که با این بیماری روبه رو هستند نیز کمک می‌کند تا با کاهش التهابات و تورم مفاصل آن‌ها، باعث تسکین درد آن‌ها شود.

۱۰. افزایش کیفیت خواب

برخی مطالعات نشان می‌دهد که استفاده از ژل رویال می‌تواند باعث بهبود کیفیت خواب نیز شود و به خواب بهتر و عمیق‌تر کمک کند.

به طور خلاصه ژل رویال می‌تواند به تنظیم هورمون‌هایی مثل کورتیزول و ملاتونین کمک کند. ملاتونین هورمون طبیعی بدن است که مسئول تنظیم چرخه خواب و بیداری است. در نتیجه بدن می‌تواند چرخه خواب طبیعی خود را حفظ کرده و خواب بهتری تجربه کند.

همچنین برخی تحقیقات نشان می‌دهد که افراد مبتلا به افسردگی که اغلب از مشکلات خواب مانند بی‌خوابی یا خواب‌های بی‌کیفیت رنج می‌برند. با مصرف ژل رویال خواب بهتری را تجربه می‌کنند.

۱۰. محرک رشد و اثرات ضد پیری

تحقیقات نشان می‌دهد که ژله رویال ممکن است باعث تولید کلاژن و محافظت از پوست در برابر اشعه فرابنفش شود. به همین علت از این ماده در محصولات آرایشی مختلف برای جوان سازی پوست استفاده می‌شود.

آزمایش‌های مختلف نشان می‌دهد که ژل رویال با افزایش سطح متابولیسم و سوخت و ساز بدن، باعث رشد بدن می‌شود و اکسیژن رسانی به بافت‌ها را تسریع می‌کند و باعث استقامت آن‌ها می‌شود.

همچنین به دلیل وجود هورمون‌های جوانی در ژل رویال که طول عمر بالای ملکه را نیز به آن نسبت می‌دهند این احتمال وجود دارد که این مواد برای انسان نیز مفید بوده و باعث به تعویق انداختن پیری شود.

۱۱. خواص ژل رویال برای پوست

همانطور که پیش‌تر در مطلب ژل رویال برای پوست گفتیم. از این ماده به خاطر فواید چشم‌گیری که دارد در بسیاری از محصولات زیبایی و پوستی استفاده می‌شود.

به طور کلی ژل رویال به دلیل ترکیباتی مانند اسیدهای آمینه و ویتامین‌های گروه B، می‌تواند کلاژن سازی را تحریک کند و در نتیجه به کاهش چین و چروک‌ها و جوان‌سازی پوست کمک کند. این ویژگی ژل رویال برای افرادی که دچار پیری زودرس هستند یا می‌خواهند از ایجاد چین و چروک جلوگیری کنند بسیار مفید است.

از طرف دیگر خواص ضدالتهابی ژل رویال می‌تواند به کاهش قرمزی و التهاب پوست، به ویژه در افرادی که دچار آکنه یا جوش هستند، کمک کند. این ماده طبیعی می‌تواند غدد چربی را تنظیم کند و از بروز آکنه جلوگیری کند.

۱۲. کاهش عوارض شیمی درمانی

همانطور که در مطلب ژل رویال برای سرطان گفتیم، شیمی درمانی و سایر درمان‌ها با عوارض جانبی قابل توجهی همراه هستند که از جمله‌ آنها می‌توان به نارسایی قلبی، التهاب، زخم دهان و مشکلات دستگاه گوارش اشاره کرد.

یک مطالعات نشان می‌دهد که مصرف ژل رویال به طرز چشمیگری می‌تواند آسیب‌های قلبی ناشی از شیمی درمانی را کاهش دهد.

از طرف دیگر یک مطالعه انسانی نیز نشان می‌دهد که اگر از ژل رویال به صورت موضعی استفاده شود. می‌تواند از التهاب مخاط که یکی از عوارض جانبی شیمی‌درمانی است و باعث زخم‌های دردناک در دستگاه گوارش می‌شود جلوگیری کند.

گفتگوهای ما در مجموعه روستایی با مصرف کنندگان ژل رویال نیز طی یک دهه گذشته نشان می‌دهد که این ماده می‌تواند روند بهبود زخم‌های دهانی ناشی از شیمی درمانی را تسریع کند.

۱۳.کاهش ریسک بیماری های قلبی و عروقی

ژل رویال همچنین تاثیر چشمگیری بر روی پارامتر‌های خونی مانند کاهش سطح کلسترول و تری گلیسیرید خون دارد. در نتیجه ژل رویال باعث اثرات حفاظتی از قلب می‌شود.

آزمایش‌های انجام شده بر روی برخی از بیماران نشان می‌دهد که مصرف رویال ژل برای چند هفته، به بهبود بیماری آنژین صدری ( درد قلبی قفسه سینه) کمک می‌کند. البته بهبودی به وسیله ژل رویال مانند داروی نیتروگلیسیرین بلافاصله نیست و طی چند هفته بهبود حاصل خواهد شد.

یک مطالعه یک ماهه بر روی افراد نشان داد که مصرف ۳ گرم رویال ژل باعث کاهش ۴ درصدی کلسترول‌های بد در افراد تحت آزمایش شده است.

۱۴. تقویت رشد مو

یکی از ویژگی‌های مهم ژل رویال، تقویت جریان خون در پوست سر است. این امر باعث می‌شود که اکسیژن رسانی به فولیکول‌های مو بهتر صورت گیرد، که در نتیجه رشد مو افزایش می‌یابد.

همچنین این ماده حاوی پروتئین‌ها، اسیدهای آمینه و ویتامین‌ها است که به تقویت فولیکول‌های مو و محافظت از آن‌ها در برابر آسیب‌های محیطی کمک می‌کند. این امر باعث می‌شود موها قوی‌تر و ضخیم‌تر شوند.

۱۵. افزایش انرژی

بسیاری از افراد بخصوص افراد مسن همیشه از این موضوع گلایه دارند که در طول روز همواره احساس خستگی و ناتوانی دارند به طوری که برای انجام کار‌ها ساده روزمره نیز دچار مشکل می‌شوند.

این در حالی است که ژل رویال به خاطر داشتن مقادیر بالایی از پروتیئن (۱۳ گرم در ۱۰۰ گرم ژل) که به عنوان سوخت اصلی بدن به شمار می‌رود، می‌تواند انرژی مورد نیاز در طول روز را برای این افراد فراهم کند.

از طرف دیگر ویتامین‌های موجود در ژل رویال، بخصوص ویتامین‌های گروه ‌B نقش بسزایی در عملکرد مطلوب بدن و کمک به تولید انرژی در سلول‌ها دارند، که به صورت مستقیم می‌تواند بر روی عملکرد جسمانی افراد در طول روز اثر بگذارد.

مقدار و طریقه مصرف ژل رویال

اگر چه ما در یک مطلب مستقل به طور کامل در مورد شیوه مصرف ژل رویال صحبت کرده‌ایم اما به طور کلی می‌توان گفت که ژل رویال را به ۴ روش زیر می‌توان مصرف کرد

• زیر زبانی (بهترین روش)
• خوراکی
• مخلوط با عسل
• به صورت کپسول

در مورد مقدار مصرف نیز می‌توان گفت که اگر چه بسته به دلیل استفاده‌ شما از ژله رویال، میزان و طریقه‌ مصرف آن می‌تواند متفاوت باشد. اما به طور کلی

معمولا توصیه می‌شود که برای اثربخشی، مصرف ژل رویال را به طور مداوم برای ۶ هفته ادامه دهید، و این کار را دوبار در سال، یکبار در فصل بهار و دفعه بعد در فصل پاییز انجام دهید.

عوارض احتمالی ژل رویال

اگر چه عوارض ژل رویال نسبت به داروهای متداول بسیار کمتر است و هر کسی می‌تواند از فواید سلامتی آن بهرمند شود. اما مانند هر ماده‌ طبیعی دیگری ممکن است برای برخی از افراد ایجاد مشکل کند، که در صورت بروز هر یک از آنها باید مصرف این ماده به سرعت قطع شود.

برخی از این علائم عبارت‌اند از

• تنگی نفس
• حالت تهوع
• سرگیجه
• تورم گلو و افت فشار خون
• التهاب و خارش پوست

موارد منع مصرف

• اگر سرطان سینه گیرنده استروژن مثبت دارید، لطفا از مصرف ژل رویال خودداری کنید، چون ممکن است رشد سلول‌های سرطانی را افزایش دهد.
• در افراد مبتلا به سابقه آلرژی و آسم، ژل رویال ممکن است منجربه ایجاد اسپاسم‌های تنفسی و تنگی نفس شود. 
• افراد حساس به نیش زنبور نباید به صورت مستقیم ژل رویال مصرف کنند. چون برخی از ترکیبات نیش زنبور در ژل نیز یافت می‌شود
• زنان باردار و شیرده و همچنین کسانی که از داروی ضد انعقاد خون استفاده می‌کنند، قبل از مصرف ژل رویال باید با پزشک مشورت کنند.

اگر به هر دلیل به دنبال ژل رویال باکیفیت هستید، حتما آن را با برگه آزمایش تهیه کنید. چرا که کیفیت ژل رویال در اثربخشی نهایی آن بسیار اهمیت دارد.