اگر در حال خواندن این مقاله هستید قطعا در مورد فواید ژل رویال برای یائسگی چیزهایی شنیدهاید و میخواهید اطلاعات خود را کامل کنید.
یائسگی یکی از دورههای چالش برانگیز زندگی هر زن است، دورهای که با افت تدریجی هورمون استروژن در بدن زنان و در نتیجه بروز علائمی مانند، گرگرفتگی، به هم ریختگی خواب شبانه، خشکی واژن و … همراه است.
به دلیل عوارضی که درمانهای هورمونی به همراه دارند، توجهات به سمت ترکیبات طبیعی از جمله ژل رویال برای کاهش علائم یائسگی جلب شده است.
در این مقاله با هم به یک تعریف درست از یائسگی، شناخت نشانههای آن و همچنین مرور ۷ مطالعه انسانی بر روی تاثیر ژل رویال روی گرگرفتگی، کمردرد، اضطراب، چربی خون و بهبود کیفیت زندگی زنان یائسه میپردازیم.
یائسگی چیست؟
چرخه باروری زنان با قاعدگی شروع و با یائسگی به پایان میرسد، یائسگی مرحلهای است که دیگر تخمکگذاری در بدن زنان رخ نمیدهد و هورمون استروژن به شدت کاهش مییابد، و اگر شخص یکسال کامل پریود نشود میتوان گفت که یائسگی رخ داده است.
مطلب مرتبط: ژل رویال برای درمان ناباروری در زنان
یائسگی معمولا بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی رخ میدهد هرچند عوامل ژنتیکی، سبک زندگی و … میتواند روی این سن تاثیر بگذارد.
این مرحله از زندگی زنان همراه با تغییرات شدید روحی و جسمی است، و ممکن است باعث عوارض و ریسکهای بلندمدتی چون پوکی استخوان، مشکلات قلبی-عروقی و … گردد. به همین علت، سعی میشود با درمانهای هورمونی و یا طبیعی علائم یائسگی و خطر ابتلا به عوارض آن را کاهش داد.
مراحل گذار یائسگی
یائسگی یک فرایند تدریجی است نه یک رویداد لحظهای، و دارای سه مرحله زیر است
۱. پیش یائسگی (Perimenopause)
در این دوران که ممکن است چندسال قبل از آخرین قاعدگی شخص شروع شود، علائمی مانند گرگرفتگی، اختلال خواب، تعریق شبانه و سیکلهای نامنظم قاعدگی و حتی حذف بخشی از سیکلها رخ میدهد
۲. یائسگی (Menopause)
زمانی است که شخص دقیقا ۱۲ ماه متوالی پریود نشده باشد.
۳. پس یائسگی (Postmenopause)
تمام دوران پس از تائید یائسگی که در آن استروژن در پایینترین حد خود باقی میماند و شخص با ریسک ابتلا به عوارضی چون پوکی استخوان و مشکلات قلبی-عروقی مواجه است.
شایعترین علائم یائسگی چیست؟
- گرگرفتگی
- تعریق شبانه
- اختلال خواب
- اضطراب و نوسانات خلقی
- خشکی واژن
- کاهش میل جنسی
- پوکی استخوان
- افزایش کلسترول
بسیاری از تحقیقات نشان میدهند که ژل رویال میتواند در کاهش برخی از این علائم موثر باشد.
ژل رویال چیست؟
ما پیشتر در مطلب ژل رویال چیست به طور مفصل در مورد این ماده و خواص آن صحبت کردیم. اما به طور خلاصه ژل رویال، ترشح ژلاتینی کِرم رنگ و مغذی است که توسط غددحلقی ( هیپوفارنکس) زنبوران کارگر جوان ۳ تا ۱۱ روزه که مسئول پرورش لاروها هستند، ترشح میشود.
ژل رویال ترکیبی است از آب، پروتئینها، ویتامینهای گروه B، اسیدهای آمینه، فلاونوئیدها و به ویژه اسید چرب ۱۰-HDA، که دارای خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی ویژهای است.
ژل رویال چگونه به کاهش علائم یائسگی کمک میکند؟
- اثر شبه استروژنی خفیف
- وجود اسید چرب ۱۰-HDA
- اثرات ضدالتهابی
- اثرات آنتیاکسیدانی
- حمایت از سلامت استخوان
یکی از مهمترین دلایل توجه پژوهشگران به ژل رویال در زمینه یائسگی و سلامت هورمونی زنان، وجود ترکیباتی با اثرات شبهاستروژنی در این ماده طبیعی است.
مطالعات آزمایشگاهی نشان دادهاند که برخی ترکیبات ژل رویال، بهویژه اسید چرب ۱۰-HDA، میتوانند با گیرندههای استروژن در بدن تعامل داشته باشند و اثراتی مشابه استروژن ایجاد کنند. هرچند شدت این اثرات بهمراتب کمتر از استروژن طبیعی بدن است.
علاوه بر این، خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی ژل رویال نیز ممکن است در کاهش برخی علائم یائسگی نقش داشته باشند. در ادامه، نتایج مطالعات انسانی انجامشده درباره تاثیر ژل رویال بر علائمی مانند گرگرفتگی، اضطراب، کمردرد، سلامت استخوان، چربی خون و کیفیت زندگی زنان یائسه را بررسی میکنیم.
۱. کاهش گرگرفتگی و تعریق شبانه
گرگرفتگی از شایعترین و آزاردهندهترین علائم یائسگی است که حدود ۷۵ درصد زنان در یائسگی آن را تجربه میکنند. کاهش استروژن باعث بههمریختگی سیستم تنظیم حرارتی بدن (وازوموتور) و بروز گرگرفتگی میشود.
یک کارآزمایی بالینی دوسوکور در بندرعباس روی ۲۰۰ زن یائسه ۴۵ تا ۶۰ سال انجام شده است، این مطالعه نشان داد مصرف روزانه ۱۰۰۰ میلیگرم یا یک گرم ژل رویال به مدت ۸ هفته به طور معناداری باعث کاهش علائم کلی یائسگی مانند گرگرفتگی میشود.
نکته: مطالعه بالینی دوسوکور به این معنا است که هم محقق و هم شخص تحت درمان از نوع دارو (اینکه دارونما است یا دارو واقعی) است اطلاعی ندارند تا باعث سوگیری نشود.
۲. کاهش اضطراب
یک مطالعه دوسوکور در ژاپن روی ۴۲ زن یائسه صورت گرفته است. در این مطالعه زنان به دو گروه مساوی تقسیم شدهاند، یک گروه به مدت ۱۲ هفته مکمل ژل رویال ۸۰۰ میلیگرمی را استفاده کردهاند و گروه دیگر دارونما.
پس از پایان ۱۲ هفته علائم آنها بررسی شد و گروه زنانی که ژل رویال مصرف میکردند کاهش معناداری در علائم اضطراب را داشتند.
۳. کاهش کمردرد
یکی دیگر از علائمی که زنان در یائسگی تجربه میکنند کمردرد و درد لگنی است، در زنان ژاپنی خشکی شانه، خستگی و کمردرد بیشتر از گرگرفتگی در یائسگی شایع است. طبق همان مطالعه قبل (ذکر شده در مورد ۲) مصرف ۱۲ هفتهای ژل رویال باعث کاهش کمردرد در زنان میشود.
۴. حمایت از سلامت استخوان
یکی از نگرانیهای دوران یائسگی، افزایش ریسک ابتلا به پوکی استخوان بخاطر کاهش استروژن است.
یک مطالعه دوسوکور در سال ۲۰۲۱ روی ۷۲ زن یائسه صورت گرفت، در این مطالعه یک گروه، روزانه مکمل ۳۰۰۰ میلیگرمی (۳ گرم) ژل رویال مصرف کردهاند و گروه دیگر دارونما، پس از گذشت ۶ ماه تراکم استخوان و استحکام و ساختار لگن این زنان بررسی شد.
در گروهی که مکمل ژل رویال دریافت کردهاند همچنان تراکم استخوان حفظ شده است اما گروه دارونما با کاهش تراکم و استحکام استخوانی مواجه بود.
۵. بهبود پروفایل چربی خون
در یک مطالعه دیگر که در یونان و برروی ۳۶ زن یائسه صورت گرفت، این زنان به مدت ۳ ماه مقدار ۱۵۰ میلیگرم ژل رویال مصرف کردند و بعد از این دوره پروفایل چربی خون این زنان شامل LDL، HDL، کلسترول و تریگلیسیرید مورد ارزیابی قرار گرفت.
این مطالعه نشان داد به طور کلی زنانی که ژل رویال مصرف کردهاند، افزایش ۷.۷ درصدی کلسترول خوب (HDL) و کاهش ۴.۱ درصدی کلسترول بد (LDL) داشتند. همچنین کاهش حدود ۳ درصدی کلسترول کلی.
در نتیجه به احتمال زیاد میتوان از ژل رویال به عنوان یک مکمل طبیعی برای کمک به کنترل اختلال چربی خون در دوران یائسگی که منجر به بالابردن ریسک ابتلا به بیماریهای قلبی – عروقی میشود، استفاده کرد.
۶. خشکی واژن و سلامت دستگاه تناسلی
آتروفی واژن یا همان نازک و خشک شدن مخاط واژن، یکی دیگر از مواردی است که در یائسگی رخ میدهد. برای بررسی این موضوع یک کارآزمایی دوسوکور در بیمارستان هاجر شهرکرد بر روی ۹۰ زن یائسه انجام شد که در آن، اثر مصرف ژل رویال به صورت موضعی با کرم استروژن واژینال (پرمارین) مقایسه شد.
در این مطالعه سه ماهه، زنان به سه گروه مساوی (۳۰ نفره) تقسیم شدند: گروه ژل رویال، گروه کرم پرمارین و گروه دارونما (ژل روانکننده).
در هفته اول و دوم زنان از دارو هر شب یک اپلیکاتور استفاده میکردند، در هفته سوم و چهارم، یک شب درمیان و از هفته پنجم تا آخر مطالعه، تنها دو شب درهفته.
نتایج نشان داد ژل رویال در بهبود کیفیت زندگی و عملکرد جنسی و مشکلات ادراری زنان از پرمارین بهتر عمل کرد (در استفاده موضعی ژل رویال)، اما به صورت خاص برای آتروفی واقعی بافت واژن (که از طریق نمونهبرداری سیتولوژی اندازهگیری شد)، کرم پرمارین نتیجه بهتری از ژل رویال را نشان داد.
به بیان دیگر، ژل رویال موضعی توانست حس و کیفیت زندگی زنان را بهبود دهد، اما در ترمیم واقعی بافت واژن، به اندازه پرمارین موثر نبود.
محققان این موضوع را احتمالاً به غلظت پایین ژل رویال در فرمولاسیون مورد استفاده نسبت دادهاند و پیشنهاد کردهاند مطالعات بعدی با غلظت بالاتر این ماده انجام شود.
۷. کاهش دفعات گرگرفتگی در مصرف ترکیب ژل رویال و سویا تخمیرشده
در یک مطالعه مشاهدهای در رومانی، ۸۰ زن یائسه ترکیب ژل رویال و سویای تخمیرشده را به مدت هشت هفته مصرف کردند. زنان در دو گروه قرار گرفتند، یک گروه فقط سویای تخمیر شده دریافت میکردند و گروه دیگر همان مقدار سویای تخمیر شده را به همراه ۱۵۰۰ میلیگرم ژل رویال دریافت کردند.
نتایج این تحقیق نشان داد که هر دو گروه، کاهش در تعداد دفعات و شدت گرگرفتگی و تعریق شبانه داشتند اما گروهی که ژل رویال نیز دریافت کرده بود، بهبود بیشتری نسبت به مصرف فقط سویای تخمیر شده داشت.
جمعبندی کلی شواهد انسانی تاثیر ژل رویال بر یائسگی
| جمعیت مورد بررسی | دوز و مدت مصرف | نتیجه اصلی |
|---|---|---|
| ۲۰۰ زن یائسه (ایران) | ۱۰۰۰ میلیگرم/روز، ۸ هفته | کاهش معنادار نمره کلی علائم یائسگی، بهویژه گرگرفتگی، نسبت به دارونما |
| ۴۲ زن یائسه (ژاپن) | ۸۰۰ میلیگرم/روز، ۱۲ هفته | بهبود معنادار اضطراب و کمردرد |
| ۷۲ زن یائسه | معادل ۳۰۰۰ میلیگرم/روز، ۶ ماه | حفظ تراکم استخوان در گروه ژل رویال، در حالیکه گروه دارونما کاهش معنادار تراکم استخوان را تجربه کرد |
| ۳۶ زن یائسه (یونان) | ۱۵۰ میلیگرم/روز، ۳ ماه | افزایش ۷.۷٪ کلسترول خوب (HDL)، کاهش ۴.۱٪ کلسترول بد (LDL) و کاهش حدود ۳٪ کلسترول تام |
| ۸۰ زن یائسه (رومانی) | ۱۵۰۰ میلیگرم/روز همراه با سویای تخمیرشده، ۸ هفته | بهبود نمره کیفیت زندگی (MENQOL) و کاهش تعداد و شدت گرگرفتگی، نسبت به مصرف تنها سویای تخمیرشده |
| متاآنالیز ۶ مطالعه (۴۷۱ زن یائسه) | متغیر بر اساس مطالعات | بهبود معنادار علائم یائسگی نسبت به دارونما؛ کیفیت شواهد در حد متوسط |
میزان و طریقه مصرف ژل رویال برای یائسگی
ما پیشتر در یک مطلب جداگانه در مورد بهترین طریقه نگهداری و مصرف ژل رویال به تفصیل صحبت کردهایم. اما به طور خاص در مورد میزان و طریقه مصرف ژل رویال برای یائسگی باید گفت که طبق مطالعات انسانی که در بالا به آنها پرداخته شد، دوز مصرفی بین ۱۵۰ میلی گرم تا ۳۰۰۰ میلی گرم بررسی شده است، اما به طور کلی دوز ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیگرم دوز رایجی است.
بهترین طریقه مصرف ژل رویال نیاز به صورت زیرزبانی و به صورت ناشتا است. به طوری که مقدار مناسب ژل را زیر زبان گذاشته، ۱ دقیقه اجازه بدهید تا جذب آن اتفاق بیفتد، و سپس آنرا قورت دهید. توصیه میشود تا نیم ساعت بعد چیزی میل نکنید.
دوره مصرف ژل رویال برای یائسگی چقدر است؟
طبق بررسیهای انجام شده، برای گرفتن نتیجه مناسب از مصرف ژل رویال، دوره ۸ تا ۱۲ هفتهای توصیه میشود و بهترین نحوه مصرف ژل رویال به صورت ناشتا است.
| هدف مصرف | دوز بررسیشده در مطالعات |
|---|---|
| کاهش گرگرفتگی و علائم یائسگی | ۱۰۰۰ میلیگرم روزانه به مدت ۸ هفته |
| کاهش اضطراب و کمردرد | ۸۰۰ میلیگرم روزانه به مدت ۱۲ هفته |
| حفظ تراکم استخوان | ۳۰۰۰ میلیگرم روزانه به مدت ۶ ماه |
| بهبود پروفایل چربی خون | ۱۵۰ میلیگرم روزانه به مدت ۳ ماه |
آیا ژل رویال جایگزین هورمون درمانی است؟
جواب این سوال به صورت کلی خیر است، اگر طبق تجویز متخصص زنان شما نیاز به هورمون درمانی دارید باید برای مصرف ژل رویال به عنوان یک مکمل طبیعی از پزشک مشورت بگیرید، اما اگر مشکل خاصی ندارید و نیاز به یک مکمل برای بهبود کیفیت زندگی در این دوران و کاهش علائم یائسگی هستید ژل رویال گزینه مناسبی است.
ژل رویال برای کسانی که در خانواده سابقه سرطان پستان یا رحم دارند مجاز است؟
خیر، همانطور که در مطلب ژل رویال برای سرطان گفتیم اگر در خانواده یا خودتان سابقه هر گونه سرطان مرتبط با استروژن فعال دارید، ژل رویال بخاطر داشتن خواص شبهاستروژنی برای شما مناسب نیست و حتما برای مصرف آن باید با یک متخصص مشورت کنید.
ژل رویال برای یائسگی زودرس
همانطور که گفتیم سن یائسگی پس از ۴۵ سالگی است، اگر شخص زودتر از این سن یائسه شود یعنی بین ۴۰ تا ۴۵ سالگی به آن Early Menopause گفته میشود، بعضی زنان حتی زودتر از ۴۰ سالگی یائسه میشوند که به آن POI گفته میشود POI میتواند بر اثر شیمیدرمانی، پرتودرمانی یا بیماریهای خود ایمنی ایجاد شود، هر دو این مورد که به نوعی یائسگی پیش از موعد هستند میتوانند ریسک ابتلا به موارد زیر را در شخص افزایش دهند
- بیماریهای قلبیعروقی و مرگ زودرس ناشی از آن
- پوکی استخوان و شکستگی
- دیابت نوع ۲
- اختلالات کاهش قدرت عضلانی (سارکوپنی)
- اختلالات شناختی و افزایش ریسک زوال عقل
- افسردگی و کاهش کیفیت زندگی
- ناباروری زودهنگام
برخلاف بررسی تاثیر ژل رویال بر یائسگی که دارای مطالعات علمی انسانی دقیق است تا به امروز ما هیچ مطالعه علمی دقیقی برای بررسی تاثیر ژل رویال بر یائسگی زودرس را نیافتهایم.
عوارض جانبی و موارد احتیاط مصرف ژل رویال
اگرچه در بیشتر مطالعات بالینی یادشده، عوارض جانبی جدی گزارش نشده، اما نکات زیر باید مدنظر قرار گیرند:
- ژل رویال نباید جایگزین درمانهای پزشکی تجویزشده برای یائسگی (مانند هورموندرمانی، در صورت نیاز) شود، بلکه میتواند بهعنوان یک مکمل حمایتی در نظر گرفته شود.
- افرادی که به عسل، گرده گل یا سایر محصولات زنبور عسل حساسیت دارند، باید پیش از مصرف ژل رویال با پزشک مشورت کنند، چون واکنشهای آلرژیک (از خفیف تا شدید) گزارش شده است.
- به دلیل خاصیت شبهاستروژنی، زنانی که سابقه سرطانهای وابسته به هورمون (مانند سرطان پستان یا رحم) دارند یا تحت درمان هورمونی هستند، حتماً باید پیش از مصرف با متخصص مشورت کنند.
- مصرف همزمان با داروهای ضدانعقاد یا داروهای کاهنده فشار خون باید با احتیاط و زیر نظر پزشک باشد.
خوشحال میشویم تجربیات خود را از دوران یائسگی با ما و دیگر دوستان به اشتراک بگذارید.
