اگر به یک فروشگاه عسل سر زده باشید، حتما نام عسل سدر یا همان عسل کنار را شنیدهاید. عسلی با طعم خاص و خواص ویژه، که از دل دشتهای جنوبی کشور به دست میآید.
با وجود اینکه عسل سدر در کشورهای حوزه خلیج فارس بسیار شناخته شده است و به عسل جنسی نیز معروف است، اما در ایران این عسل کمتر شناخته شده است. این در حالی است که یکی از باکیفیتترین عسلهای سدر دنیا در ایران تولید میشود که اغلب با نام عسل کنار به بازار عرضه میشود.
به همین جهت در این مطلب قصد داریم شما را با خواص عسل کنار، طبع و سایر ویژگیهای آن آشنا کنیم.
عسل کنار چیست
اولین سوالی که با شنیدن نام این عسل برای هر کسی پیش میآید این است که منظور از عسل کنار چیست؟
عسل کُنار یا همان عسل سدر، به عسلی گفته میشود که زنبور آن را از نوشیدن شهد شکوفههای درخت کنار (سدر) تولید میکند.
درخت سدر، یکی از درختان بومی و خودروی مناطق جنوبی کشور است که در استانهای خوزستان، بخشهای از فارس، بوشهر، هرمزگان و سیستان و بلوچستان پراکنده است. برگهای خشک و کوبیده شده این درخت همان چیزی است که در عطاریها با نام سدر به فروش میرسد.
فصل گلدهی کنار بسته به منطقه رویش از اوایل و اواسط مهرماه شروع میشود و به مدت یک ماه یعنی تا اواسط آبانماه ادامه دارد، و این درست زمانی است که میتوان عسل سدر را برداشت کرد.
در این زمان (مهر و آبان) زنبورداران از نقاط مختلف ایران با کوچ دادن زنبورستان خود به مناطقی با پوشش گیاهی سدر، عسل سدر را برداشت میکنند.
نکتهی مهم در مورد عسل کنار این است که به خاطر فصل گلدهی این درخت (اوایل پاییز ) و اینکه تقریبا هیچ گل دیگری در این مناطق وجود ندارد شرایط برای برداشت عسل سدر خالص و تک گل بسیار مهیا است.
عسل السدر یمنی
حال که با عسل سدر ایرانی یا همان کنار آشنا شدیم، بد نیست با عسل السدر یمنی نیز آشنا شویم.
عسل السدر یمنی یکی از شناختهشدهترین و گرانترین انواع عسل طبیعی در جهان است که از شهد گلهای درخت سدر (کنار) تولید میشود. این درخت با نام علمی Ziziphus spina-christi در مناطق خشک و نیمهخشک خاورمیانه، بهویژه در یمن، رشد میکند.
شهرت این عسل بیشتر به دلیل شرایط خاص تولید آن در یمن، روش سنتی زنبورداری و تولید محدود آن است. بسیاری از افراد تصور میکنند که هر عسل سدری، عسل السدر یمنی است. در حالی که تنها عسلی که از درختان سدر یمن و در فصل گلدهی این منطقه برداشت شود، با این نام شناخته میشود.
بیشترین تولید این عسل مربوط به درههای استان حضرموت و برخی مناطق کوهستانی یمن است. معروفترین منطقه تولید آن وادی دوعن (Wadi Do’an) است که به دلیل پوشش گسترده درختان سدر و شرایط اقلیمی مناسب، شهرت جهانی پیدا کرده است.
جدول مقایسه ای عسل السدر یمنی و عسل کنار ایرانی
در زیر برخی از تفاوتهای این دو عسل را با هم مرور میکنیم
| عسل السدر یمنی | عسل کنار ایران |
|---|---|
| تولید در اقلیم یمن | تولید در مناطق جنوبی ایران |
| برداشت محدودتر | تولید بیشتر |
| قیمت بسیار بالاتر | قیمت مناسبتر |
| عطر کاراملی و ادویهای قویتر | عطر ملایمتر |
| بیشتر صادر میشود | بیشتر مصرف داخلی دارد |
تشخیص عسل کنار اصل
پیش از آنکه به بررسی خواص عسل کنار بپردازیم باید کمی در مورد ویژگیهای این عسل صحبت کنیم، چرا که عسل سدر ویژگیهایی دارد که نسبت به سایر عسلها متفاوت است و شناخت آنها باعث میشود بتوانم عسل سدر اصل را تشخیص دهیم.
ساکارز عسل سدر
یکی از مورد بحثترین ویژگی های عسل کنار ساکارز آن است. به طور کلی طبق استاندارد ایران ساکارز عسل طبیعی باید کمتر از ۵ درصد باشد. این در حالی است که ساکارز عسل سدر طبیعی و خالص در بین عسل ها یک استثنا است و معمولا بیشتر از ۵ درصد است.
باید به این نکته توجه شود که بالا بودن ساکارز عسل سدر نشانه بیکیفیت بودن این عسل نیست، بلکه عسل کنار به صورت طبیعی ساکارز بالایی دارد و این به خاطر منبع شهد این عسل، یعنی شکوفههای درخت کنار است که ساکارز بالایی در شهد آن وجود دارد.
پس کیفیت عسل سدر را نباید با ساکارز آن سنجید و باید فاکتورهای دیگری مانند پرولین، دیاستاز، HMF را مد نظر قرار داد.
در زیر یک نمونه برگه آزمایش عسل کنار طبیعی را مشاهده میکنید. (برای بزرگنمایی کلیک کنید)
ساکارز عسل سدر تازه برداشت معمولا بین ۷ تا ۱۴ است که به مرور زمان و با گذشت یک یا دو ماه ساکارز آن کاهش پیدا میکند.
رنگ عسل کنار
به طور کلی عسل سدر رنگ های مختلفی دارد که به دو فاکتور مهم بستگی دارد.
نوع درخت کنار و منطقه برداشت
اولین و مهمترین عامل در رنگ عسل کنار، نوع درخت کنار و سایر گیاهانی است که زنبورستان در مجاورت آن قرار دارد. درخت سدر بیش از ۴۰ گونه مختلف دارد که عسل حاصل از هر کدام از آنها چه از نظر طعم و چه از نظر رنگ نهایی با یکدیگر متفاوت است.
به عنوان مثال رنگ عسل کناری که از درختان کنار استان خوزستان برداشت میشود با رنگ عسل کناری که در شهرستان خنج در استان فارس برداشت میشود کاملا متفاوت است. عسل سدر به رنگهای سبز لجنی، قهوهای و عقیقی دیده میشود.
زمان نگهداری
دومین مورد، مدت زمان نگهداری عسل کنار است. چرا که عسل سدر در ابتدای برداشت معمولا رنگ روشنی دارد و هر چه زمان بیشتری از آن بگذرد رفته رفته تیره میشود. بسته به نوع درخت کنار ممکن است بعد از چند ماه کاملا سیاه رنگ شود و یا به صورت عقیقی شود.
عطر و طعم عسل سدر
یکی از ویژگیهایی که باعث شده عسل سدر در بین مردم به خصوص کشورهای حاشیه خلیج فارس محبوب شود، عطر و طعم بینظیر این عسل است.
عسل سدر اگر به صورت خالص برداشت شود عطر و طعم شکوفههای کنار، به وضوح در آن حس میشود و اگر چه طعم و عطر سلیقهای است، اما بیشتر افراد و به خصوص بچهها از این طعم خوششان میآید.
کف عسل کنار
کف عسل کنار نیز یکی دیگر از شاخصههای این عسل است که آن را از دیگر عسلها متمایز کرده است. عسل کنار معمولا در اوایل برداشت با کف سفیدرنگی همراه است و رنگ روشنی دارد. بعد از گذشت یک یا دو هفته رنگ آن کرمی رنگ میشود. رفته رفته کف آن از بین میرود و رنگ آن تیره و عقیقی میشود و یک لایه بسیار نازک از کف بر روی آن باقی میماند.
علت ایجاد کف بر روی عسلها به خصوص عسل سدر، وجود ماده موثرهای در شهد گیاهان به نام ساپونین است که در اوایل برداشت عسل تولید کف میکند. اما به مرور زمان این کف ته نشین میشود.
نکتهی مهم در مورد کف عسل کنار این است که وجود این کف در عسل، کاملا طبیعی است و نشان از بیکیفیت بودن عسل یا ترش شدگی آن نیست. همچنین وجود آن هم نشانی از با کیفیت بودن عسل کنار نیست چرا که این کف بعد از مدتی ناپدید میشود و ممکن است در شیشه عسلی که به دست شما میرسد کفی وجود نداشته باشد.
شکرک زدن عسل کنار
همانطور که پیشتر در مطلب شکرک زدن عسل توضیح دادیم، عسل طبیعی بسته به این که از شهد چه گیاهی باشد بعد از مدتی رس میبندد. زمان رس بستن یا همان شکرک زدن برای برخی از عسلها بسیار زود در حد یک یا دو هفته بعد از برداشت و برای بعضی دیگر بسیار طولانی و در حد یک یا دو سال بعد از برداشت عسل است.
عسل سدر جزو عسل های دیر رس به شمار میرود، به این معنی که بعد از گذشت یک یا دو سال از برداشت، تازه شروع به شکرک زدن میکند و این کاملا طبیعی است.
طبع عسل کنار
عسل کنار از نظر طبع نیز با سایر عسل ها متفاوت است. از آنجایی که طبع میوه و برگ درخت کنار سرد است، طبع شهد این گیاه نیز از نظر طب سنتی گرمای کمتری دارد و جزو طبعهای معتدل طبقه بندی میشود. به همین دلیل کسانی که معمولا عسل را به این خاطر که مزاج گرمی دارند مصرف نمیکنند، میتوانند از عسل کنار استفاده کنند.
اگر مزاج خود را نمیدانید پیشنهاد میکنیم تست مزاج شناسی رایگان روستایی را انجام دهید.
خواص عسل کنار
یکی از سوالات مهم افراد این است که عسل کنار برای چی خوبه؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که خواص عسل کنار هم درست مانند ویژگیهای آن بسیار خاص و ویژه است و همین خواص عسل کنار است که باعث شده این عسل مورد توجه بسیاری از افراد قرار بگیرد. در زیر به برخی از مهمترین خواص عسل سدر برای سلامتی و زیبایی اشاره خواهیم کرد.
۱. سلامت پوست و مو
اگر چه همانطور که در مطلب خواص عسل برای پوست گفتیم تمامی عسلها برای درمان مشکلات پوستی مفید هستند اما در بین عسل ها، عسل سدر خواص ویژهای برای پوست و موی افراد دارد.
به طور کلی عسل سدر به خاطر طبع معتدلی که دارد یک درمان خوب برای از بین بردن جوش و آکنههای صورت است و همچنین مصرف موضعی آن بر روی موی سر باعث تقویت ریشه مو و طراوت پوست سر میشود. همچنین ترکیب این عسل با آلوئهورا یک ماسک بسیار مناسب برای پوست به شمار میرود.
در نتیجه اگر شما هم قصد درست کردن ماسک عسل را دارید، بدون شک عسل کنار یکی از بهترین گزینهها است که میتوانید آن را علاوه بر آلوئهورا با مواد دیگری همچون آووکادو، ماست، روغن زیتون و… مخلوط کنید و به عنوان یک ماسک طبیعی مورد استفاده قرار دهید.
۲. خواص عسل سدر برای مردان
یکی دیگر از خواص عسل کنار در طب سنتی، تقویت قوای جنسی در مردان است. یکی از علتهایی که عسل سدر در کشورهای عربی نیز پرطرفدار است همین خاصیت است. به طوری که در این کشورها از عسل کنار با نام عسل جنسی یاد میشود.
علت این خاصیت را به موارد گوناگونی از جمله وجود املاح معدنی و سایر مواد مغذی ویژهای که در این عسل و گیاه کنار وجود دارد نسبت میدهند.
۳. درمان یبوست
یبوست یکی از بیماری های شایع در بین افراد است که علتهای متعددی از جمله رژیم غذایی، وراثت و … در آن دخیل هستند. یکی از داروهای مهم در درمان این بیماری شربت لاکتولوز است.
در یک آزمایش که در عربستان بر روی ۱۰۰۰ بیمار مبتلا به یبوست انجام شد. تعداد ۵۰۰ نفر از بیماران با شربت لاکتولوز و ۵۰۰ نفر از آنها با عسل سدر مورد مداوا قرار گرفتند.
نتایج نشان داد که در افرادی که با عسل کنار تغذیه شدهاند زمان مداوا کاهش پیدا کرده است و طی روزهای کمتری مدفوع آنها نرم شده است و همچنین مدت ماندگاری و اثربخشی آن نسبت به شربت لاکتولوز بسیار بیشتر بوده است.
۴. تقویت بدن و ضعف در کودکان و بزرگسالان
از دیگر خواص عسل کنار میتوان به تقویت بنیه کودکان و همچنین افراد مسن اشاره کرد. عسل کنار به خاطر املاح معدنی و همچنین ویتامینهایی که دارد یک منبع بسیار مفید برای این افراد است.
مصرف عسل در کودکان میتواند باعث وزنگیری بهتر آنها در دوران رشد شود و همچنین از بروز بسیاری از بیمارها در سنین کم پیشگیری میکند.
عسل سدر برای افراد مسن نیز مزایای سلامتی ویژهای دارد. چرا که به خاطر طعم و بوی بسیار مطبوعی که دارد این افراد بیشتر راغب به مصرف آن هستند و از طرفی وجود انواع کربوهیدراتها، ویتامینها، آنزیمها و … در داخل این عسل باعث میشود فعالیتهای روزانهی خود را به نحوه بهتری انجام دهند.
۵. بهبود زخم معده و کمک به گوارش
عسل کنار به خاطر داشتن خواص ضدباکتریایی و آنتی اکسیدانی ویژهای که دارد میتواند از بروز زخم معده که حاصل باکتری هلیکوباکتر پیلوری است جلوگیری کند. همچنین میتواند در صورت بروز زخم معده باعث بهبودی آن شود.
عسل سدر عملکرد معده را بهبود میدهد و از بروز رفلاکس معده جلوگیری میکند. همچنین به کسانی که دچار بیماری روده تحریک پذیر هستند توصیه میشود که عسل کنار را در برنامه غذایی خود قرار دهند.
۶. تقویت سیستم ایمنی بدن
همانطور که گفتیم عسل کنار یا همان سدر سرشار از آنتی اکسیدانهایی است که با رادیکالهای آزاد مبارزه میکنند. وجود این رادیکالهای آزاد در بدن میتواند سبب ایجاد بیماریهای چون سرطان و آرتریت شود.
در نتیجه عسل کنار با دارا بودن خواص آنتی اکسیدانی ویژه نسبت به سایر عسلها، میتواند باعث تقویت سیستم ایمنی بدن و جلوگیری از بسیاری از بیماریها که به علت ضعف در سیستم ایمنی بدن رخ میدهد شود.
۷. بهبود زخم با عسل کنار
ما پیشتر در یک مطلب جداگانه به صورت مفصل در مورد خواص عسل برای درمان زخم ها صحبت کردیم و گفتم که عسل طبیعی به خاطر خواص فیزیکی و بیولوژکی که دارد یک مرهم مناسب برای انواع زخمها است.
اما در بین عسلها، عسل کنار برای بهبود زخمها و همچنین جای زخم اهمیت ویژهای دارد و میتواند روند درمان را به خاطر خواص آنتی اکسیدانی بالایی که دارد سرعت بخشد.
آیا عسل کنار نسبت به سایر عسل ها برتری دارد
گاهی میشنویم که بعضی از افراد میگویند که عسل کنار بهتر است یا عسل گون، عسل کنار بهتر است یا عسل آویشن و … و به دنبال بهترین نوع عسل هستند.
درصورتی که به طور کلی هیچ عسلی بر عسل دیگر ارجحیت ندارد. هر عسل بسته به اینکه از شهد چه گیاهی است خواص ویژهی خودش را دارد و برای درمان برخی از بیمارها مفیدتر است.
از طرف دیگر نکتهی مهم هنگام خرید هر نوع عسلی، طعم آن است. به عنوان مثال عسل کنار با اینکه طعم بسیار مطبوعی دارد اما باز هم با سلیقهی همه افراد سازگار نیست و شاید برخی ترجیح دهند عسلهایی با طعم کمتر مثل گون را مصرف کنند.
سلام
ایا عسل کنار حساسیت زا است؟
این که بگیم به طور خاص عسل کنار حساسیت زا هست خیر این چنین نیست. اما بعضی از افراد به عسل خام یا همون عسل حرارت ندیده حساست دارن و حالتهایی مثل سرگیجه و تهوع بهشون دست میده
بادرود. بعضی از دکترها درایران توصیه می کنند برای پائین آوردن قند خون(دیابت) از عسل و ترجیحا از عسل کنار استفاده کنند.
نظر شما چیست؟
بله یکی از عسلهایی که برای افراد دیابتی توصیه میشه معمولا عسل کنار هست و علت اون هم وجود میزان گلوگز کمتر نسبت به سایر عسلها در این عسل هست. اما همونطور که بارها گفتیم عسل باید جایگزین قند مجاز روزانه باشه و نباید بیش از حد مصرف بشه چون به هر حال قند خون رو افزایش میده.
مصالب مفید فایده بود متشکرم
بسیار عالی و آموزنده.ممنون.
سلام از مطالب مفید شما نکته برداری و استفاده میکنیم سپاسگزارم