همانطور که در مطلب خواص عسل و سیاه دانه ناشتا گفتیم. یکی از فواید مصرف سیاه دانه و عسل برای زنان میتواند بهبود و جلوگیری از تنبلی تخمدان یا همان سندرم تخمدان پلیکیستیک باشد.
در این مطلب قصد داریم تا با یک نگاه دقیق به این سوالات پاسخ دهیم که آیا سیاه دانه و عسل برای تنبلی تخمدان مفید است؟ بهترین زمان مصرف سیاه دانه و عسل برای تنبلی تخمدان چه زمانی است؟ و اینکه نحوه مصرف سیاه دانه و عسل برای تنبلی تخمدان چگونه است؟
تنبلی تخمدان چیست؟
پیش از آنکه به بررسی خواص سیاه دانه و عسل برای تنبلی تخمدان بپردازیم بهتر است با یک تعریف علمی از این بیماری و علائم آن آشنا شویم.
به طور خلاصه بر اساس مقاله سازمان بهداشت جهانی سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یا به عبارت عامیانه آن تنبلی تخمدان، یک اختلال هورمونی شایع است که زنان را در سالهای باروری و حتی پس از آن، تحت تاثیر قرار میدهد.
تنبلی تخمدان زمانی رخ میدهد که پیامرسانی هورمونی به نوعی مختل شود و باعث افزایش سطح آندروژنها و سایر عدم تعادلهای هورمونی شود.
در نتیجه، زنان مبتلا به PCOS ممکن است دچار قاعدگیهای نامنظم یا کمفاصله، درد (از جمله درد همراه با خونریزیهای شدید قاعدگی)، تخمکگذاری غیرطبیعی، تغییرات مو (یا رشد بیشازحد موهای صورت و بدن یا طاسی با الگوی زنانه)، چرب شدن پوست، آکنه و یا وجود کیست در تخمدان شوند.
تخمین زده میشود که حدود ۱۰ تا ۱۳ درصد از زنان در سراسر جهان مبتلا به تنبلی تخمدان باشند، اما پیشبینی میشود که تا ۷۰٪ از زنان مبتلا تشخیص داده نشدهاند.
این بیماری یکی از علل اصلی نامنظمی قاعدگی و از شایعترین علل ناباروری است. قاعدگیهای نامنظم یا کمتعداد در زنان مبتلا به تنبلی تخمدان میتواند خطر هیپرپلازی آندومتر و یا سرطان آندومتر را افزایش دهد.
تنبلی تخمدان میتواند از دوران نوجوانی آغاز شود، اما اغلب زمانی شناسایی یا تشخیص داده میشود که زنان برای باردار شدن با مشکل مواجه میشوند.
علاوه بر این، PCOS یک بیماری متابولیک مزمن است. که در بلند مدت میتواند خطر مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲ و چاقی را به همراه داشته باشد.
در حال حاضر درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد، اما تغییرات سبک زندگی، داروها و درمانهای باروری میتوانند علائم را کاهش دهند، نرخ باروری را افزایش دهند و از سلامت بلندمدت محافظت کنند.
علت تنبلی تخمدان تاکنون ناشناخته است، اما گفته میشود زنانی که سابقه خانوادگی این بیماری یا دیابت نوع ۲ دارند، در معرض خطر بالاتری هستند.
علائم تنبلی تخمدان در زنان
علائم تنبلی تخمدان میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و علائم هر فرد ممکن است در طول زمان تغییر کند.
اما به طور کلی علائم احتمالی شامل موارد زیر است
- قاعدگیهای نامنظم، غیرقابل پیشبینی یا قطعشده، یا در برخی زنان، قاعدگیهای شدید، طولانی و یا دردناک
- ناباروری
- رشد بیش از حد مو در صورت یا بدن
- طاسی با الگوی مردانه یا نازک شدن موها
- آکنه یا پوست چرب
همچنین زنان مبتلا به PCOS در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به سایر بیماریها قرار دارند، از جمله
- دیابت بارداری یا فشار خون بالا در دوران بارداری
- افزایش وزن، بهویژه در ناحیه شکم
- دیابت نوع ۲
- فشار خون
- کلسترول بالا
- بیماریهای قلبیعروقی
- چاقی
- آپنه خواب
- استئاتوهپاتیت متابولیک
- هیپرپلازی آندومتر یا سرطان آندومتر (به ترتیب رشد غیرطبیعی یا سرطان لایه داخلی رحم)
تنبلی تخمدان میتواند بهطور قابل توجهی کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد و زنان مبتلا ممکن است دچار اضطراب، افسردگی مواجه شوند.
خواص سیاه دانه و عسل برای تنبلی تخمدان
حال که با تنبلی تخمدان یا همان سندروم تخمدان پلی کیستیک آشنا شدیم، قصد داریم تا شما را با خواص سیاه دانه و عسل برای تنبلی تخمدان در زنان آشنا کنیم.
همانطور که در مطالب متعدد از جمله خواص زنجبیل و عسل و آبلیمو عسل و… گفتیم در ترکیب هر ماده با عسل، عسل نقش ارسال کنندگی را به عهده دارد به این معنا که باعث میشود جذب ماده دیگر بهتر و سریعتر رخ دهد و درست به همین دلیل است که در بسیاری از داروها از عسل به عنوان پایه استفاده میشود.
در زیر به برخی از خواص این معجون برای تنبلی تخمدان اشاره خواهیم کرد
۱.کمک به کاهش مقاومت به انسولین
همانطور که در ابتدای بحث گفته شد، یکی از مهمترین مشکلات در سندرم تخمدان پلیکیستیک، مقاومت بیمار به انسولین است. وقتی سلولها نسبت به انسولین مقاوم میشوند، به تبع بدن مجبور است انسولین بیشتری ترشح کند و این افزایش انسولین مستقیما باعث تحریک تخمدانها به تولید آندروژن (هورمونهای مردانه) میشود.
این در حالی است که وجود تیموکینون در سیاهدانه میتواند حساسیت سلولها به انسولین را افزایش دهد و سطح قند خون ناشتا و بعد از غذا را به صورت معناداری کاهش دهد.
از طرف دیگر همانطور که در مطلب عسل برای دیابت گفتم، عسل طبیعی در صورتی که جایگزین قند مجاز روزانه شود، برخلاف قندهای تصفیهشده، شاخص گلیسمی پایینتری دارد و در برخی مطالعات با بهبود متابولیسم گلوکز همراه بوده است. ترکیب این دو میتواند به کاهش فشار متابولیک وارد بر تخمدانها کمک کند.
۲. کاهش التهابات مزمن مرتبط با تنبلی تخمدان
سندروم تخمدان پلی کیستیک تنها یک اختلال هورمونی نیست، بلکه یک وضعیت التهابی | متابولیک مزمن محسوب میشود. التهاب خفیف ولی مداوم در بدن زنان مبتلا، نقش مهمی در تشدید علائم، اضافه وزن، اختلال تخمکگذاری و حتی مشکلات قلبی آینده دارد.
این در حالی است که سیاه دانه دارای خواص ضدالتهابی قوی است و میتواند مسیرهای التهابی را کنترل کند. عسل طبیعی نیز سرشار از پلیفنولها و آنتیاکسیدانهاست که به کاهش التهاب سیستمیک کمک میکند. کاهش التهاب میتواند زمینه را برای عملکرد بهتر تخمدان و پاسخ مناسبتر بدن به درمان ها فراهم کند.
۳. کمک به تعادل هورمونهای زنانه و مردانه
یکی دیگر از خواص سیاه دانه و عسل برای تنبلی تخمدان را میتوان متعادل کردن هورمونها افراد دانست. همانطور که پیشتر هم گفتیم یکی از مهمترین علائم PCOS، افزایش آندروژنهاست (هورمونهای مردانه) که باعث ریزش مو با الگوی مردانه، پرمویی، آکنه و اختلال تخمکگذاری میشود. برخی مطالعات (بهویژه در مدلهای انسانی و حیوانی) نشان دادهاند که سیاهدانه میتواند به کاهش سطح تستوسترون و بهبود نسبت LH به FSH کمک کند.
با کاهش آندروژنها، چرخه قاعدگی منظمتر میشود و احتمال تخمکگذاری طبیعی افزایش مییابد. عسل نیز بهطور مستقیم هورمونها را تنظیم نمیکند، اما با حمایت از کبد و کاهش استرس اکسیداتیو، به تعادل کلی سیستم هورمونی کمک میکند.
هورمون لوتئینهکننده (LH): هورمونی که باعث تحریک تخمدان برای آزاد کردن تخمک و تولید هورمونهای جنسی میشود.
هورمون محرک فولیکول (FSH): هورمونی که رشد فولیکولهای تخمدان (جایی که تخمک رشد میکند) را کنترل میکند.در زنان سالم نسبت این دو هورمون تقریبا ۱ است اما در بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک LH بیشتر از حد طبیعی است و این باعث میشد که
- تخمکها کامل بالغ نمیشوند
- تخمکگذاری مختل یا متوقف میشود
- تولید آندروژنها (هورمونهای مردانه) افزایش مییابد
به طور خلاصه: به زبان ساده: LH زیاد = فشار بیشتر روی تخمدان + تخمکگذاری ناقص
۴. بهبود تخمکگذاری و تنظیم چرخه قاعدگی
در تنبلی تخمدان، تخمکگذاری اغلب یا بصورت ناقص انجام میشود یا به طور کامل متوقف میشود. این مشکل هم عامل ناباروری است و هم خطر هیپرپلازی آندومتر را بالا میبرد. کاهش انسولین، التهاب و آندروژنها سه عامل کلیدی برای بازگشت تخمکگذاری هستند.
سیاه دانه با اثر همزمان بر سه عاملی که گفته شد، میتواند به بهبود محیط تخمدان کمک کند. برخی مطالعات نشان میدهد که مصرف منظم سیاه دانه باعث کوتاهتر شدن فاصله بین قاعدگیها و کاهش سیکلهای بدون تخمکگذاری شده میشود. این در حالی است که ترکیب آن با عسل میتواند جذب بهتر خواص سیاه دانه را افزایش دهد و به این طریق به بهبود تخمکگذاری و تنظیم چرخه قاعدگی کمک کند.
۵. کاهش استرس اکسیداتیو در تخمدانها
از دیگر خواص سیاه دانه و عسل برای تخمدان میتوان به کاهش استرس اکسیداتیو در تخمدان اشاره کرد. به طور خلاصه استرس اکسیداتیو یکی از عوامل کمتر دیده شده اما بسیار مهم در PCOS است. این وضعیت میتواند به فولیکولها آسیب بزند و کیفیت تخمک را کاهش دهد، حتی در زنانی که تخمکگذاری دارند.
سیاه دانه و عسل هر دو دارای خواص آنتیاکسیدانی بالا هستند. این ترکیبات با خنثیسازی رادیکالهای آزاد، از سلولهای تخمدانی محافظت میکنند و میتوانند کیفیت عملکرد تخمدان را در بلندمدت بهبود دهند.
۶. کنترل وزن و کاهش چربیهای شکمی
اضافه وزن در زنان، بویژه چربی ناحیه شکم، یک رابطه دو طرفه با تنبلی تخمدان دارد به طوری که هم علت آن است و هم پیامد تنبلی تخمدان است. چربی شکمی باعث افزایش التهاب و مقاومت به انسولین میشود و چرخه معیوب PCOS را تشدید میکند.
برخی مطالعات نشان میدهد که سیاه دانه با بهبود متابولیسم باعث کاهش وزن میشود. از طرف دیگر همانطور که در مطلب ترکیبات مفید با عسل برای لاغری گفتیم عسل نیز اگر جایگزین قند روزانه شود میتواند به کاهش اشتها و کاهش نوسانات شدید قند خون کمک کند.
۷. اثرات غیرمستقیم بر سلامت روان و کیفیت زندگی
کسانی که با تنبلی تخمدان دست و پنجه نرم میکنند میدانند که این مشکل فقط عوارض جسمی ندارد. اضطراب، افسردگی، خستگی مزمن نیز در این بیماران شایع است. ترکیبات موجود در سیاه دانه اثرات آرامبخش خفیف و محافظت کننده عصبی دارند. عسل نیز با تاثیر مثبت بر خواب و انرژی روزانه میتواند به بهبود کیفیت زندگی کمک کند.
بهترین زمان مصرف سیاه دانه و عسل برای تنبلی تخمدان
اگر چه تاکنون هیچ مطالعه بالینی بر روی بهترین زمان مصرف سیاه دانه و عسل برای تنبلی تخمدان انجام نشده است اما در منابع طب سنتی و توصیههای عملی درباره مصرف سیاهدانه و عسل برای مشکلات هورمونی مثل تنبلی تخمدان معمولا توصیه میشود که این ترکیب را به صورت ناشتا میل کنید.
صبح به صورت ناشتا (توصیه شده)
در اغلب منابع طب سنتی توصیه میشود که برای تنبلی تخمدان از این ترکیب صبح و به صورت ناشتا استفاده کنید دلیل این امر هم این است که
- معده در حالت ناشتا آمادگی بیشتری برای جذب مواد مغذی دارد
- التهابات بدن هنگام صبح معمولا کمتر است
- تیموکینون (ترکیب فعال سیاه دانه) بهتر جذب میشود
طرز تهیه و طریقه مصرف سیاه دانه و عسل برای تنبلی تخمدان
به طور کلی تفاوتی ندارد که سیاه دانه و عسل را برای چه مشکلی استفاده میکنید بهترین نسخه توصیه شده برای این ترکیب در منابع طب سنتی به شرح زیر است
مواد لازم
- ۳ واحد عسل کاملا طبیعی
- ۱ واحد سیاه دانه
برای تهیه این ترکیب برای تنبلی تخمدان کافی است تا ۳ واحد عسل طبیعی ( مثلا سه قاشق غذاخوری) را با یک واحد سیاه دانه نیم کوب شده (مثلا یک قاشق) ترکیب کنید.
توجه داشته باشید که سیاه دانه را بلافاصله بعد از نیمکوب کردن باید با عسل مخلوط کنید تا خواص آن حفظ شود. اگر چه میتوان این مخلوط را برای چند هفته نگهداری کرد اما توصیه میشود تنها برای چندروز این ترکیب را درست کنید و هر بار آن را تازه تهیه کنید.
معمولا توصیه میشود برای مشاهده اثرات این معجون مصرف آن را برای حداقل ۱۲ هفته و روزی یک یا دو قاشق چایخوری ادامه دهید.